Speciaal voor de tentoonstelling Verketend Beeld bieden ToReCo en Stedelijk Museum Coevorden samen een bijzondere stadswandeling aan. Ga op pad door de historische vestingstad van Coevorden en ontdek lokale sporen van het nationale slavernijverleden en de koloniale geschiedenis. Met dank aan de Historische Vereniging Coevorden voor de foto's.

Stadswandeling: Verketend Beeld

ToReCo

Lokale sporen

Route Verketend Beeld

Vanaf 1830 leverde het Cultuurstelsel in Nederlands-Indië, bedacht door Johannes van den Bosch, veel geld op voor Nederland. Met de grondwet van 1848 (van Thorbecke) kwamen de koloniale opbrengsten direct in handen van de Nederlandse staat.Deze opbrengsten werden bekend als het Batig Slot. Met dit geld werden veel nieuwe spoorlijnen in Nederland betaald. NOLS legde in 1905 de spoorlijn Zwolle-Stadskanaal aan. Ook Coevorden kreeg hiermee een station.

Station Coevorden: Spoorlijn Zwolle-Stadskanaal

De gouverneur van het garnizoen in Coevorden had tijdens de Tachtigjarige Oorlog een belangrijke taak. De jonge Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden vocht toen voor haar onafhankelijkheid tegen de Spaanse koning. Het geld voor deze strijd werd voor een groot deel verdiend uit de wereldhandel van de VOC en WIC. De slavenhandel speelde hierbij ook een belangrijke rol.

Gouverneurshuis

Er is geen direct verband tussen de slavenhandel en de ganzenmarkt in Coevorden. De handel in ganzen ging vroeger vooral naar Engeland, waar de ganzen met kerst op de borden van de Engelse elite terechtkwamen. Hun rijkdom was voor een belangrijk deel te danken aan de slavenhandel en de daaraan verbonden opbrengsten uit de koloniën.

Markt en Ganzen Geesje

Het kasteel was in de 17e en 18e eeuw de standplaats van de drosten van Drenthe. Zij waren verantwoordelijk voor het bestuur van het gebied. De meeste Drentse drosten waren in de Gouden Eeuw indirect betrokken bij slavernij.Sigismund Alexander van Heiden Reinestein was hier directer bij betrokken. Hij was drost van Drenthe van 1776 tot 1795 en van 1802 tot 1806. Hij had twee obligaties in Essequibo, een gebied in Guyana (nu buurland van Suriname). Daar werkten tot slaaf gemaakte mensen op plantages, waar koffie, suiker en katoen voor de Nederlandse markt werden geproduceerd.

Kasteel/Drostenzaal

Dit is een voorbeeld van een historisch gevelpand, dat is gebouwd in opdracht van een rijke koopman uit de 17e eeuw. De opdrachtgever was een lakenhandelaar, die zijn geld investeerde in huizenbouw.De productie van lakens werd gekenmerkt door arbeid aan huis, dat in sommige gevallen gepaard ging met kinderarbeid. Lakens werden ook ingezet voor de slavenhandel. De WIC (1621) gebruikte bijvoorbeeld lakens als ruilmiddel voor tot slaaf gemaakte mensen uit West-Afrika.

Friesestraat 9

Het weeshuis had zijn ontstaan vooral te danken aan het in Coevorden gelegerde garnizoen. Een groot aantal kinderen van soldaten werd hier achtergelaten. De bouw van het weeshuis en de kosten voor het beheer en het onderwijs werden voor een deel betaald uit de opbrengsten van de slavenhandel.

Weeshuis

Hier werkte de magistraat van 1673 tot 1900, die het bestuur van Coevorden regelde. Magistraten werden officieel gekozen of benoemd, maar meestal bepaalden vooral de rijke families wat er gebeurde in de stad. Ook zonder eigen investeringen profiteerden zij indirect van de rijkdom die door slavernij werd verdiend.

Raadhuis

De voorwerpen die rond de vroegere Bentheimerpoort zijn opgegraven laten zien dat Coevorden vroeger een belangrijke handelsstad was. Ook laten de vele gevonden wapens zien dat er een grote militaire aanwezigheid was. De garnizoenen in de 17e en 18e eeuw werden voor een groot deel betaald uit de opbrengsten die de VOC en WIC verdienden met de slavenhandel.

Vitrines

Het Arsenaal was vanaf het begin van de 17e eeuw de centrale opslagplaats voor het garnizoen in de vestingstad Coevorden. De wapens werden betaald door de handel in wol en laken in Europa, maar deels ook door de slavenhandel. Oude wapens werden soms naar Afrika gebracht en daar geruild tegen tot slaaf gemaakte mensen. Zij werden daarna als handelswaar verkocht op slavenmarkten in de koloniën.

Arsenaal

In deze hervormde kerk was Johan Picardt dominee van 1648 tot 1700. Als dominee en historicus gebruikte hij de Bijbelse vloek van Cham door zijn vader Noach om slavernij te verklaren en te rechtvaardigen. Volgens hem waren de Afrikaanse volkeren nakomelingen van Kanaän, de zoon van Cham. Daarom zouden zij volgens Picardt altijd dienstbaar zijn aan Europese volkeren, die afstamden van de door Noach gezegende zonen Sem en Jafet.

Stadskerk

Dit is een voorbeeld van een 17e-eeuws soldatenhuis, betaald met geld dat verdiend was door de slavenhandel. Tijdens deze periode was Coevorden een garnizoensstad, waarin het leven anders was dan in veel andere steden. De soldaten zorgden niet alleen voor veiligheid: hun aanwezigheid betekende ook kansen voor de burgers op het gebied van werk en zorg.

Garnizoenshuis

Joannes Benedictus (Jo) van Heutsz werd in 1851 geboren in Coevorden. Hij was een belangrijk figuur in Nederlands-Indië, waar hij als militair opklom tot de hoogste rang van gouverneur-generaal. Van Heutsz is vooral bekend geworden als de "pacificator van Atjeh", omdat onder zijn leiding een langdurige opstand tegen de koloniale overheersing werd neergeslagen.

Monument van Heutsz

Speciaal voor de tentoonstelling Verketend Beeld bieden ToReCo en Stedelijk Museum Coevorden samen een bijzondere stadswandeling aan. Ga op pad door de historische vestingstad van Coevorden en ontdek lokale sporen van het nationale slavernijverleden en de koloniale geschiedenis.